اَرتَ؛ امپراتوری گم‌شده در حاشیه هلیل‌رود / چرا جیرفت باید مرکز ثقل باستان‌شناسی جهان باشد؟
حوزه تمدنی هلیل‌رود با تکیه بر بقایای شگفت‌انگیز تمدن «اَرتَ»، یکی از غنی‌ترین و پیشرفته‌ترین خاستگاه‌های بشری در شرق باستان است که با کشفیات خیره‌کننده در محوطه کنارصندل، پتانسیل آن را دارد تا معادلات تاریخ باستان را به نفع ایران تغییر دهد؛ گنجینه‌ای که امروز زیر سایه بی‌توجهی‌ها، در آستانه فرسایش و فراموشی قرار دارد.
به گزارش خبر سبزواران، در میان صفحات تاریخ کهن ایران، نام «اَرتَ» (Aratta) همواره با هاله‌ای از ابهام و شکوه گره خورده است. متون بین‌النهرینی از این سرزمین نه به عنوان یک منطقه حاشیه‌ای، بلکه به عنوان «سرزمینی ثروتمند و بزرگ» یاد کرده‌اند که رقیب مستقیم تمدن‌های میان‌رودان بوده است. امروز باستان‌شناسان با کاوش در حاشیه رودخانه هلیل‌رود، ثابت کرده‌اند که جیرفت، همان حلقه گمشده‌ای است که تمدن‌های بزرگ ایران را به یکدیگر پیوند می‌زند.
هلیل‌رود؛ بستر پیدایش نخستین تمدن‌ها
دره هلیل‌رود با منابع سرشار معدنی و آب‌های جاری، بستری بی‌نظیر برای شکل‌گیری کشاورزی و شهرنشینی فراهم آورده است. یافته‌های باستان‌شناسی در محوطه کنارصندل (الف و ب)، نشان می‌دهد که اینجا سکونتگاه مردمی بوده که بیش از ۵ هزار سال پیش، دانشی فراتر از زمان خود داشته‌اند. کشف الواح گلی در این منطقه، نه تنها وجود یک نظام اداری پیچیده را تأیید می‌کند، بلکه ثابت می‌کند که این تمدن باستانی، ۳۰۰ سال از تمدن ایلام قدیم پیش‌تر بوده است.
پژوهشی که باید ادامه یابد
پژوهش‌های انجام‌شده توسط اساتیدی چون یوسف مجیدزاده و بررسی‌های فرانسوا دسه، مؤید این نکته است که خط ایلامی - خطی، خاستگاهی جز جیرفت ندارد و از این منطقه به نواحی غربی ایران منتقل شده است. این کشفیات به معنای آن است که تمدن هلیل‌رود، نه یک شاخه فرعی، بلکه «قلب تپنده» تمدن ایران در هزاره سوم پیش از میلاد بوده است.
مطالبه‌گری: میراثی در محاصره بی‌توجهی
با وجود این ارزش جهانی، وضعیت کنونی محوطه‌های باستانی در حوزه هلیل‌رود، به‌ویژه «کنارصندل»، نگران‌کننده است. گزارش‌های مردمی و مشاهدات میدانی حاکی از آن است که این محوطه ارزشمند به دلیل نبود حصارکشی مناسب، حضور کنترل‌نشده گردشگران و فرسایش طبیعی، روزگار دشواری را سپری می‌کند. «خبر سبزواران» بر این باور است که غفلت از این میراث، نه تنها خیانت به تاریخ کهن این سرزمین، بلکه نابودی فرصتی طلایی برای جذب توریسم فرهنگی و علمی است.
سخن آخر
توسعه فعالیت‌های پژوهشی در جیرفت، نیازمند تخصیص اعتبارات ملی و حضور تیم‌های متخصص باستان‌شناسی است. وقت آن رسیده که مسئولان میراث فرهنگی استان و کشور، تمدن هلیل‌رود را از وضعیت «محدودیت‌های کاوش» خارج کرده و با استانداردسازی حفاظتی، این «پایتخت گم‌شده» را به جایگاه شایسته خود در تاریخ تمدن جهان بازگردانند. آیا زمان آن نرسیده است که جیرفت به قطب مطالعاتی تمدن شرق تبدیل شود؟
نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد.
پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.