پایگاه خبری تحلیلی خبر سبزواران

به گزارش خبر سبزواران، فرونشست زمین و مرگ آبخوان‌ها پدیده‌ای اقلیمی است که اکنون در اغلب دشت‌های استان کرمان با آن مواجه هستیم.

 آبخوان لایه زیرزمینی قابل‌نفوذ که از آب اشباع شده و به‌راحتی قابلیت انتقال آب به چاه یا چشمه را دارد که خالی‌شدن این لایه‌ها از آب موجب فرونشست زمین می‌شود و با رخداد این پدیده حتی بارندگی‌های ممتد هم نمی‌تواند لایه‌های فرونشسته را ترمیم و پر آب کند؛ ازاین‌رو اندک‌اندک مرگ آبخوان‌ها رقم می‌خورد.

 آب از طریق حفر چاه در داخل آبخوان با استفاده از پمپاژ برداشت می‌شود و میزان آب برداشتی اگر متعادل باشد از طریق بارش در داخل لایه‌های آبخوان جبران می‌شود.

 نرخ اضافه‌شدن آب در داخل آبخوان برای تمامی آبخوان‌ها یکسان نیست و این مسئله هنگام برداشت آب بایستی موردنظر قرار گیرد. درواقع پمپاژ سریع از چاه حتی به خشکی چاه‌های مجاوری منجر می‌شود که از یک آبخوان مشترک آب برداشت می‌کنند.

 گسترش پدیده فرونشست زمین در مناطقی از استان کرمان این دل‌نگرانی را در بخش مرگ تدریجی آبخوان‌ها موجب شده است؛ اتفاقی که جز با مدیریت بهره‌برداری از منابع آبی نمی‌توان جلو آن را گرفت.

 در بین عوامل مؤثر در ایجاد فرونشست، به نظر می‌رسد برداشت بیش از حد مجاز از منابع آب زیرزمینی، ضخامت لایه رسوبی و ویژگی‌های مهندسی رسوبات، عوامل اصلی ایجاد فرونشست در بیشتر دشت‌های استان کرمان است.

 حسین شجاعی معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان در این زمینه با تشریح وضعیت فرونشست زمین در شمال استان کرمان گفت: فرونشست یکی از تهدیدهای دشت‌های این استان و البته کشور است که اگر در این زمینه چاره‌اندیشی نشود و برداشت آب از سفره‌های زیرزمینی کاهش پیدا نکند، در آینده شاهد مرگ آبخوان‌ها خواهیم بود.

 وی ادامه داد: اگر مرگ آبخوان اتفاق بیفتد دیگر امکان احیای آن وجود ندارد پس می‌طلبد مسئولان به این مهم توجه کنند و مدیریت مصرف و اجرای پروژه‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری را سرلوحه کارها قرار دهند.

 معاون منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان با تأکید بر اینکه مرگ آبخوان‌ها تدریجی است تصریح کرد: تمام دشت‌های استان کرمان بحرانی هستند؛ لذا باید در اجرای طرح‌های آبخیزداری در این مناطق با سرعت کار انجام شود.

کرمان در رتبه دوم فرونشست زمین

 وی ادامه داد: بر اساس گزارش مدیرکل زمین‌شناسی کرمان، این استان از نظر فرونشست زمین در رتبه دوم کشور قرار دارد و به‌ازای هر ۱۰ متر افت سطح ایستابی (بالاترین تراز آب زیرزمینی بر روی یک سطح مشخص در زیرزمین) حدود ۴۳ سانتیمتر نشست زمین را شاهد هستیم که البته نشست زمین در مناطق مختلف استان کرمان متفاوت است.

شجاعی گفت: طبق آمار اداره کل زمین‌شناسی استان کرمان، دشت محی‌آباد از دشت‌های شهر کرمان طی یک تا یک سال و نیم حدود ۶۰ سانتی‌متر نشست داشته و شکاف‌های دشت‌ها از جمله دشت کرمان و دشت‌های ممنوعه این استان، حاکی از این است که فرونشست در همه دشت‌های کرمان وجود دارد که باید تدابیری در این راستا اندیشیده شود.

 معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کرمان، دشت صوغان را نیز یکی از دشت‌های بحرانی این استان معرفی و تصریح کرد: طبق آمار اعلام شده در آمایش استان کرمان، بیشترین فرونشست زمین در دشت صوغان اتفاق افتاده است.

وی ادامه داد: در همین راستا مطالعات حوزه آبخیز این دشت انجام شده و سال گذشته اجرای ۱۱ بند سنگی ملاتی در این محدوده در دستور کار قرار گرفت که اکنون در مراحل پایانی عملیات اجرایی آنها طی می‌شود.

وی با اشاره به جابه‌جایی روستای باغان صوغان کرمان اظهار داشت: به دلیل فرونشست زمین، اهالی این روستا به شهرکی که بنیاد مسکن احداث کرده منتقل شدند و این اداره کل برای جلوگیری از هر نوع خسارت ناشی از سیل احتمالی، طرح‌های آبخیزداری در بالادست شهرک بنیاد مسکن را به مرحله اجرا در آورد.

 تمام دشت‌های استان کرمان در معرض فرونشست قرار دارند

 شجاعی تصریح کرد: تمام دشت‌های استان کرمان در معرض فرونشست قرار دارند به‌طوری‌که سطح ایستابی سفره‌های آب زیر زمینی دشت صوغان طی دوره ۱۵ساله حدود ۲۹ متر افت داشته است.

وی بر همکاری دستگاه‌های اجرایی در راستای اجرای طرح‌های آبخیزداری تأکید و تصریح کرد: بند ریگ شماره سه ماهان با ۵.۵ میلیارد تومان اعتبار با کمک یکی از شرکت‌های معدنی اجرا شده است.

وی افزود: ۲ بند خاکی این محدوده نیز با کمک یک شرکت فولاد زرند انجام شد و مطالعات پخش سیلاب ده علی، همچنین مطالعات حوزه شهری کوهبنان نیز به پایان رسیده است.

 معاون منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان با اشاره به وقوع سیلاب‌های سال گذشته در رفسنجان ادامه داد: مطالعات ۹ حوزه آبخیز در شهرستان رفسنجان و انار در دستور کار قرار گرفته که در حال انعقاد قرارداد با معادن هستیم و این مطالعات با کمک دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه ولیعصر رفسنجان و دانشگاه تهران انجام می‌شود./کرمان نو